Sağlık Okuryazarlığının Ölçülmesi

Sağlık okuryazarlığı kavramı günümüz sağlık sistemlerinin etkinliği üzerinde görünmeyen ama oldukça önemli katkıları olan bir kavramdır. Yaşam kalitesinin ve sürelerinin uzaması, dünya nüfusunun yaşlanarak artmasına neden olmakta ve bu durum beraberinde sağlık hizmetlerine olan talebi de arttırmaktadır. Ancak yüksek oranda artan sağlık hizmeti talebine karşın sağlık hizmeti arzı, sağlık sistemlerinin kendine has özelliklerinden dolayı aynı oranda arttırılamamaktadır. Dolayısıyla sağlık sistemleri değişen sağlık piyasasına uyum sağlayabilmek için sağlık arzını arttırmaya yönelik geliştirmelerden ziyade sağlık hizmeti talebindeki artışın eğilimini yavaşlatmaya yönelik uygulamalara odaklanmalıdır.

Bu çalışmada, sağlık okuryazarlığı kavramı incelenerek düşük sağlık okuryazarlığının sağlık sistemlerine olan etkilerini inceleyen çalışmaların sonuçları bir araya getirilmeye çalışılmış ve sağlık okuryazarlığı düzeyinin belirlenmesi için kullanılan ölçekler incelenmiştir. Aynı zamanda bu ölçekler; ölçüm modeline, kapsamına, uygulanma sürelerine, geçerlilik ve güvenirlilik çalışmalarındaki örneklem sayılarına ve çalışmaların hangi dilde yapıldığını göre kategorik olarak sınıflandırılmıştır.

Araştırmanın sonuçlarına göre sağlık okuryazarlığı düzeylerinin belirlenmesi için standart bir yöntem olmadığı ve 200’ün üzerinde sağlık okuryazarlığı ile ilgili ölçek olduğu tespit edilmiştir. Bu ölçeklerden en sık tercih edilenlerin ise REALM, TOFHLA ve HLS-EU modelinde ortaya konan ölçekler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca kapsamına göre sınıflandırıldığında; kullanım alanına göre ölçeklerin büyük çoğunluğunun “Genel” sağlık okuryazarlığı düzeyini ölçmek için oluşturulduğu, bunun yanında en çok sağlığın teşviki ve geliştirilmesine yönelik sağlık okuryazarlığı düzeylerinin tespitine önem verildiği ayrıca diyabet, kanser, tansiyon, kalp hastalıkları gibi insidansı yüksek hastalıkların yanında ağız ve diş sağlığı gibi daha spesifik sağlık alanlarına yönelik de ölçeklerin geliştirildiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Uygulanma süreleri açısından bakıldığında ölçeklerin genellikle 0-5 dakika aralığında olduğu ve geçerlilik güvenirlilik çalışmalarının sıklıkla 150-300 kişilik bir örneklem grubuna uygulanarak yapıldığı aynı zamanda ölçeklerin yarısında fazlasının İngilizce olarak geliştirildiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sağlık Okuryazarlığı, Sağlık Okuryazarlığının Ölçümü, Sağlık Okuryazarlık Düzeyi

Yayın Türü: Seminer

Yayın Adı: Sağlık Okuryazarlığının Ölçülmesi

Yayın Yeri: Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sağlık Yönetimi Anabilim Dalı Doktora Programı

Yayın Tarihi: Isparta, 2020

Çalışmanın Tam Metni İçin Tıklayınız

Bir Yorum Yazın